మంచోడిగా అనిపించుకోడం.. నీకు నువ్వే బిగించుకుంటున్న ఉరి తాడు

"నేను చాలా మంచివాడిని. ఎవరినీ నొప్పించను. నాకంటూ పెద్ద స్వార్థం ఏమీ లేదు. అందరూ చెప్పినట్టు వింటాను."

ఈ మాట ఎప్పుడైనా అన్నావా? నీకు నువ్వే ఒక Certificate ఇచ్చుకుని, దాన్ని ఒక Gold Medal లాగా మెడలో వేసుకుని తిరుగుతున్నావా? నీ చుట్టూ ఉన్నవాళ్లు కూడా "వీడు బంగారం అండీ, ఎవరికీ ఎదురు చెప్పడు" అని నీ Ego ని నిరంతరం తృప్తి పరుస్తూ ఉంటారు. నువ్వు కూడా ఆ మత్తులో పడిపోయి, ఆ 'మంచివాడు' అనే ముసుగును నీ అసలైన ముఖం అనుకుని బ్రతికేస్తున్నావు.

కానీ ఎప్పుడైనా ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు, ఆ మంచితనం వెనుక ఉన్న అసలైన నిజాన్ని బట్టబయలు చేసే ప్రయత్నం చేశావా?

నిన్ను అందరూ 'మంచోడు' అని ఎందుకు అంటున్నారో తెలుసా?

నీకు ఏదో అద్భుతమైన Character ఉందనో, నీలో కరుణ, ప్రేమ పొంగిపొర్లుతున్నాయనో కాదు. వాళ్ళ ఆధిపత్యానికి, వాళ్ళ అధికారానికి నువ్వు ఎప్పుడూ ఒక ప్రమాదం కాదు కాబట్టి. నీకు సొంతంగా ఆలోచించే ధైర్యం లేదు కాబట్టి. నిన్ను సులభంగా Control చేయొచ్చు కాబట్టి.

పళ్ళు లేని పాము "నేను ఎవరినీ కాటు వేయను, నేను అహింసావాదిని" అని చెప్పుకుంటే అది మంచితనం కాదు, అది కేవలం దాని చేతకానితనం.

విషం ఉన్న పాము, కాటు వేసే సత్తా ఉన్న పాము, ఆ కాటు వేయకుండా ఆపుకుంటే దాన్ని Control అంటారు. కానీ అసలు విషమే లేని పాము అహింస గురించి మాట్లాడితే అది హాస్యాస్పదం. నీ మంచితనం కూడా అక్షరాలా అలాంటిదే. పోరాడే సత్తా లేక, ఎదురు తిరిగే ధైర్యం లేక, ఇతరులు సౌకర్యంగా ఉండేలా చేయడం కోసం నీ చేతులతో నువ్వే కట్టుకుంటున్న ఉరితాడు అది.

నీ బానిసత్వానికి పునాది: The Pavlovian Conditioning

ఒక్కసారి ఆగి ఆలోచించు. అసలు ఈ జబ్బు నీకు ఎప్పుడు మొదలైంది?

చిన్నప్పుడు ఎప్పుడో, ఎవరో బంధువులో, ఇరుగు పొరుగు వాళ్లో వచ్చి "అబ్బ వీడెంత Silent గా ఉంటాడో, అల్లరే చేయడు" అనే ఒక Biscuit వేశారు నీకు. ఆ ఒక్క దరిద్రపు Compliment కి నువ్వు పడిపోయావు. Psychology లో Pavlov's Dogs experiment గురించి వినే ఉంటావు. కుక్కకి ఆహారం పెట్టే ముందు ఒక Bell కొట్టేవాడు. కొన్ని రోజుల తర్వాత, అసలు ఆహారం లేకుండా just Bell కొట్టినా సరే ఆ కుక్క నోట్లోంచి లాలాజలం కారేది.

నీ పరిస్థితీ అంతే. నువ్వు నీ ఇష్టాన్ని చంపుకుని Compromise అయిన ప్రతిసారీ నీకు ఒక Reward దొరికింది. ఒక చిరునవ్వు, ఒక ప్రశంస, ఇంట్లో ఒక కృత్రిమ శాంతి. చిన్నప్పుడు బ్రతకడానికి ఆ Survival Mechanism నీకు అవసరం. కానీ... ముప్పై నలభై ఏళ్లు వచ్చాక, నీ కాళ్ళ మీద నువ్వు నిలబడగలిగే శక్తి వచ్చాక కూడా, ఇంకా అదే పాత Software తో నడుస్తున్న ఒక Robot గా మిగిలిపోయావు. ఏ చదువు చదవాలో, ఎవరిని పెళ్లి చేసుకోవాలో... ఇవన్నీ సమాజం నీ మెదడులోకి Install చేసిన Code. నువ్వు ఈరోజు ఈ Good Boy లాగా బ్రతకడం నీ Choice కాదు, అది కేవలం నీ Programming.

సమాజం నూరిపోసిన విషం: భీష్ముడు మరియు ఏకలవ్యుడు

ఈ Programming ఎంత బలంగా ఉందో అర్థం చేసుకోవడానికి, మన సమాజం నీకు నూరిపోసిన రెండు కథల్ని పోస్ట్ మార్టం చేద్దాం. ఈ కథల్లో Benefit ఎవరికి జరిగిందో నీకు నువ్వే ప్రశ్నించుకో.

1. భీష్ముడు — త్యాగం కాదు, గుడ్డి విధేయత

మహా త్యాగమూర్తి అని సమాజం కీర్తిస్తుంది. కానీ ఆ త్యాగం వెనక ఉన్న Logic ఏంటి? దేశం కోసమా? కాదు. పడవల నడిపే అమ్మాయి మీద మోజు పడి, దేశ భవిష్యత్తును పక్కన పెట్టిన ఒక ముసలి తండ్రి కోరిక కోసం... కొడుకు తన సొంత జీవితాన్ని ఆత్మాహుతి చేసుకున్నాడు. ఆ 'మంచితనం' వల్ల జరిగింది ఏంటి? ఆయన వదులుకున్న సింహాసనం మీద కూర్చున్న వాళ్లంతా చేతకాని వాళ్లు. నిండు సభలో ద్రౌపది వస్త్రాపహరణం జరుగుతున్నా సరే ఆ త్యాగమూర్తి నోరు మెదపలేకపోయాడు. "నేను ఒక ఆదర్శ పుత్రుడిని, మాట తప్పని వాడిని" అన్న తన Ego ఆయనకు ఎక్కువైపోయింది. లక్షల మంది ప్రాణాలు పోవడానికి కారణమైన కురుక్షేత్రాన్ని కళ్లప్పగించి చూశాడు. అది త్యాగం కాదు, గుడ్డి విధేయత. ఇతరుల అహంకారాన్ని సంతృప్తి పరచడం కోసం నువ్వు చేసే ప్రతి త్యాగం, ఒక మహా విధ్వంసానికే దారి తీస్తుంది.

2. ఏకలవ్యుడు — భక్తి ముసుగులో Exploitation

గురువు విద్య నేర్పకపోయినా సొంతంగా నేర్చుకున్నాడు. కానీ గురువు వచ్చి అడగగానే బొటనవేలు కోసి ఇచ్చేశాడు. సమాజం దీన్ని "భక్తి, విధేయత" అని మార్కెట్ చేసింది. కానీ ద్రోణాచార్యుడు వేలు ఎందుకు అడిగాడు? తన సొంత శిష్యుడైన అర్జునుడు మాత్రమే Best గా ఉండాలి అన్న తన స్వార్థం కోసం ఏకలవ్యుడి talent ని మొగ్గలోనే తుంచేశాడు. అది పచ్చి మోసం, Exploitation. కానీ System కి ప్రశ్నలు అడిగేవాడు వద్దు. అందుకే నిన్ను ఏకలవ్యుడిలా Program చేస్తారు. వాళ్ళ సౌకర్యం కోసం నీ రెక్కలు నువ్వే నరికేసుకుంటే... నీకు 'మంచి పిల్లాడు' అనే బిరుదు ఇచ్చి పక్కన కూర్చోబెడతారు.

నీ 'విధేయత' ఇంకొకరి ప్రాణాలు తీస్తుంది: The Milgram Experiment

ఇదంతా వింటుంటే నీకు అనిపించొచ్చు, "నేను వాళ్ళలాగా ఏమీ వేళ్లు కోసుకోలేదు కదా, జస్ట్ నా ఇష్టాలు వదులుకున్నాను" అని. కానీ నీకు తెలియని భయంకరమైన నిజం ఒకటి చెబుతాను. ఈ 'విధేయత' అనేది కేవలం నిన్ను మాత్రమే నాశనం చేయదు, రేపు పొద్దున్న నువ్వు ఇంకొకరి ప్రాణాలు తీయడానికి కూడా కారణం అవుతుంది.

1961 లో Yale University లో ఒక experiment జరిగింది. కొందరు సాధారణ జనాలను పిలిచి, పక్క గదిలో ఉన్న ఒక వ్యక్తికి (వాడు నిజానికి ఒక Actor) కొన్ని ప్రశ్నలు అడగమన్నారు. వాడు తప్పు చెప్పిన ప్రతిసారీ ఎలక్ట్రిక్ షాక్ ఇవ్వమన్నారు. తప్పు చేసిన కొద్దీ షాక్ వోల్టేజ్ (15 volts నుంచి 450 volts వరకు) పెంచుతూ వెళ్లాలి. పక్క గదిలో ఉన్న వ్యక్తి నొప్పితో అరుస్తున్నాడు, ఏడుస్తున్నాడు, షాక్ ఆపమని బతిమాలుతున్నాడు. కానీ వీళ్ళ పక్కన వైట్ కోట్ వేసుకున్న ఒక ఆఫీసర్ (Authority figure) నిలబడి, "Experiment కోసం మీరు షాక్ ఇస్తూనే ఉండాలి, ఇదంతా నా బాధ్యత" అని చెప్పాడు.

ఆశ్చర్యకరమైన నిజం ఏంటంటే... ఆ experiment లో పాల్గొన్న వాళ్ళలో 65 శాతం మంది, ఆ పక్క గదిలో ఉన్న వ్యక్తి నొప్పితో చనిపోతాడని తెలిసినా కూడా... వెనక్కి తగ్గకుండా అత్యధిక స్థాయి (450 Volts) షాక్ ఇచ్చారు.

ఈ 65 శాతం మంది సైకోలు కారు. వాళ్ళు కూడా నీలాగే "మేము చాలా మంచివాళ్ళం, ఎవరినీ నొప్పించం" అని సర్టిఫికెట్లు ఇచ్చుకున్న సగటు మనుషులే. కానీ వాళ్ళకి సొంతంగా ఆలోచించే బుర్ర లేదు. ఒక Authority (తండ్రి, బాస్, సమాజం) వచ్చి "ఇది చెయ్యి, బాధ్యత నాది" అనగానే వాళ్ళలోని ఆ 'మంచితనం' ఎగిరిపోయింది. ఒకడిని చంపడానికైనా వాళ్ళు రెడీ అయిపోయారు. నీ విధేయత ఎంత భయంకరమైనదో చెప్పడానికి ఇదొక సజీవ సాక్ష్యం.

The Banality of Evil: చెడు యొక్క సామాన్యత

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో లక్షలాది మంది యూదులను గ్యాస్ చాంబర్లకు పంపి, వాళ్ళ చావులకు కారణమైన ప్రధాన నాజీ ఆఫీసర్లలో Adolf Eichmann ఒకడు. యుద్ధం తర్వాత వాడిని కోర్టులో నిలబెట్టి, సైకియాట్రిస్టులతో వాడి బుర్రను పరీక్షించారు. అందరూ వాడొక రాక్షసుడు, సైకో అనుకున్నారు. కానీ రిపోర్ట్స్ ఏం తేల్చాయంటే... వాడు నూటికి నూరు శాతం నార్మల్ మనిషి. వాడికి యూదుల మీద ఎలాంటి వ్యక్తిగత ద్వేషం లేదు. కోర్టులో వాడి వాదన ఒక్కటే: "నేను నా బాస్ చెప్పిన orders follow అయ్యాను. నేను చట్టాన్ని గౌరవించే ఒక మంచి పౌరుడిని, మంచి ఉద్యోగిని. పైవాళ్ళ ఆజ్ఞలను శిరసావహించాను. నా తప్పు ఏమీ లేదు."

దీన్నే Hannah Arendt "The Banality of Evil" (చెడు యొక్క సామాన్యత) అంది. ప్రపంచంలో అతిపెద్ద దారుణాలు సైకోల వల్ల జరగవు. నీలాంటి 'మంచివాళ్ళ' వల్లే జరుగుతాయి. ఎవరైతే తమ బాధ్యతను, తమ స్వేచ్ఛను Authority చేతిలో పెట్టేసి "వాళ్ళు చెప్పారు, నేను చేశాను" అంటారో... వాళ్లే సమాజానికి అతిపెద్ద శత్రువులు. ఇంట్లో తండ్రి చెప్పాడని నీ కలల్ని చంపుకోవడం, బాస్ చెప్పాడని ఆఫీసులో ఇంకొకడిని తొక్కేయడం... ఇవన్నీ నువ్వు Eichmann లాగా చేస్తున్న పనులే.

నీ త్యాగానికి దక్కిన బహుమతి ఏంటి? ఒకసారి లెక్కేసుకుందామా?

ఇప్పుడు ఈ history ని పక్కన పెట్టి, నీ సొంత జీవితంలోకి వద్దాం. నువ్వు ఎప్పుడూ ఒక dialogue కొడుతుంటావు కదా. "మా అమ్మ నాన్నల కోసం, Family పరువు కోసం నా ఇష్టాల్ని వదిలేసుకున్నాను. నా జీవితం మొత్తం వాళ్ళ కోసం త్యాగం చేశాను" అని. నువ్వు నీ ఆత్మను చంపుకుని వాళ్ళకి నీ జీవితాన్ని అర్పించేశావు. ఒక త్యాగమూర్తిలాగా నీ రక్తాన్ని ధారపోశావు. మరి ఈ లాజిక్ ప్రకారం... ఇప్పుడు మీ ఇంట్లో వాళ్ళు పరమానందంగా ఉండాలి కదా?

• సంతృప్తి చెందారా? లేదు. నువ్వు తొంభై శాతం వాళ్ళ కాళ్ళ దగ్గర పడి ఉన్నా, మిగిలిన ఆ పది శాతం గురించి నిన్ను తిడుతూనే ఉన్నారు. పక్కింటి వాడితో నిన్ను పోల్చుతూనే ఉన్నారు. ఆ అంచనాల రాక్షసికి ఎన్నటికీ ఆకలి తీరడం లేదు.
• గౌరవం ఉందా? లేదు. "వీడికి సొంత బుర్ర లేదు, మన చేతిలో కీలుబొమ్మ" అని నిన్నొక doormat లాగా వాడుకుంటున్నారు. ఎవరైతే ఇంట్లో ఎదురు తిరిగి, వాళ్ళ ముఖం మీద చెప్పాల్సింది చెప్పి, తన దారి తాను చూసుకుంటారో... వాళ్లంటేనే భయం, వాళ్లకే గౌరవం ఇస్తారు. ఎందుకంటే మనిషి ఎప్పుడూ స్వతంత్రంగా బ్రతికే సింహాన్నే గౌరవిస్తాడు కానీ, బానిసను వాడుకుంటాడు.
• మనశ్శాంతి ఉందా? లేదు. నీ లోపల ఒక భయంకరమైన frustration. ఎవరూ చూడనప్పుడు కన్నీళ్లు. వారం మొత్తం గాడిదలాగా పని చేసి, weekend రాగానే మందు తాగి పడిపోయో, ఇంకేదో వ్యసనంతోనో ఆ regret ని మర్చిపోవాలన్న తాపత్రయం. ముప్పై ఏళ్లకే జీవితం మీద ఒక విరక్తి.

మరి దేనికోసం చేస్తున్నావు రా ఈ నాటకం? ఎవరిని ఉద్ధరించడానికి ఈ వేషాలు? ఇక్కడ game ఆడుతున్నది వాళ్ళు కాదు, నిన్ను నువ్వు మోసం చేసుకుంటున్నది నువ్వే.

అసలు నిజం: నీకు స్వేచ్ఛ అంటే భయం (Escapism)

ఈ మంచితనం అనే ముసుగును నువ్వు ఎందుకు వదలలేకపోతున్నావో, దాని వెనకాల ఉన్న అసలైన Psychological Fact ఏంటో ఇప్పుడు చెబుతాను విను.

మనిషికి దేనిని చూసినా అంత పెద్ద భయం వెయ్యదు కానీ... తన సొంత స్వేచ్ఛను చూస్తే మాత్రం విపరీతమైన భయం వేస్తుంది. ఎందుకంటే నీకు పూర్తిగా స్వేచ్ఛ ఇస్తే... ఏ చదవాలో, ఏ ఉద్యోగం చేయాలో, ఎలా బ్రతకాలో నువ్వే నిర్ణయించుకుంటే... రేపు పొద్దున్న నువ్వు ఓడిపోవచ్చు. ఆ failure కి నూటికి నూరు శాతం నువ్వే బాధ్యత వహించాలి. ఆ భారం మోసే ధైర్యం నీకు లేదు.

అందుకే నువ్వు నీ జీవితం తాలూకు steering wheel ని వాళ్ల చేతికి ఇచ్చేశావు. రేపు నీ life నాశనం అయిపోతే... "నా జీవితం ఇలా అవ్వడానికి మీరే కారణం" అని వాళ్ల వైపు వేలు చూపించడానికి నీకో సాకు కావాలి. నీ failure కి ఒక insurance policy కావాలి. And ఆ insurance policy పేరే... నువ్వు చూపిస్తున్న ఈ విధేయత. నీ మంచితనం.

నువ్వు త్యాగమూర్తివి కావు. జీవితం అనే కురుక్షేత్రంలో స్వయంగా పోరాడి గెలిచే సత్తా లేక, ఒకవేళ ఓడిపోతే ఆ నింద భరించే దమ్ము లేక, ఆయుధాలు కింద పడేసి శత్రువు పాదాల మీద పడిపోయిన పిరికివాడివి. ఈ conditioning ని ప్రేమ అనకండి. దాన్ని Escapism అనండి.

The Final Verdict: బానిసత్వమా కాదా?

సో... ఇంత విన్నాక కూడా నీలో ఏ చలనం లేకపోతే, ఇంకా "లేదు లేదు, నా situation వేరు" అని నీ ego defense లోకి వెళ్తుంటే... నిన్ను ఎవరూ కాపాడలేరు.

కానీ ఒక్కసారి కళ్లు తెరిచి నీ చుట్టూ చూడు. ఎప్పుడైనా మన దేశంలో Kota లాంటి నగరాల్లో సూసైడ్ చేసుకునే స్టూడెంట్స్ లెక్కలు చూశావా? వాళ్లు ఎందుకు చచ్చిపోతున్నారు? వాళ్ళు మాట వినని చెడ్డవాళ్లు కాదు... తల్లిదండ్రుల అహంకారాన్ని బతికించడం కోసం, 'మంచివాడు' అన్న సర్టిఫికెట్ ని నిలబెట్టుకోలేక, ఫెయిల్ అయితే ముఖం చూపించలేక ప్రాణాలు తీసుకుంటున్నారు. ఇవి ఆత్మహత్యలు కావు, విధేయత ముసుగులో కుటుంబాలు చేస్తున్న హత్యలు.

నీతో పని చేస్తున్న నీ Friend, ఇష్టం లేకపోయినా Engineering చేసి జీవితం నాశనం చేసుకున్నాడు. నీ అక్క, కులం పేరుతో తెచ్చిన సంబంధం చేసుకుని, ఒక రాయి లాంటి భర్తతో సమాధి లాంటి బ్రతుకు బ్రతుకుతోంది. నీ నాన్న, తాత చెప్పాడని అన్నీ పోగొట్టుకుని కూర్చున్నారు. వీళ్లంతా నీ కళ్ళ ముందు ఉన్న Real మనుషులు.

వీళ్ళ కళ్ళలోకి సూటిగా చూస్తే, అక్కడ ఒకే ఒక్క మాట కనిపిస్తుంది:

"ఒకవేళ..."

• ఒకవేళ నేను అప్పుడు వేరే నిర్ణయం తీసుకుని ఉంటే?
• ఒకవేళ నేను అప్పుడు నా మాట విని ఉంటే?

ఈ 'ఒకవేళ' అనే పదం ఒక క్యాన్సర్ లాగా వాళ్ళని లోపలి నుంచి తినేస్తోంది. నువ్వు కూడా ఆ 'ఒకవేళ' అనే రోగంతోనే చావాలనుకుంటే... నీ ఇష్టం. నీ 'మంచితనం' అనే మెడల్ ని రోజూ పాలిష్ చేసుకుంటూ బ్రతికెయ్.

-PRATIKULA VEDAM